Linux Shell Nedir?

shell nedir

Bilgisayarlar, ikili (binary) dil olarak bilinen ve 0 ve 1’ler den oluşan bir dil yardımıyla çalışırlar. Bilgisayar biliminin ilk zamanlarında, okuma ve yazma açısından zor olan bu ikili dil kullanılıyordu. Bu zorluk sebebiyle, işletim sistemlerinde shell (kabuk olarak da bilinir) olarak isimlendirilen bir program ortaya çıkmıştır. Shell, insan tarafından okunabilir komutları kabul eder ve bunları kernel’in okuyabileceği ve işleyebileceği bir hale çevirir. Shell Nedir? sorusunun cevabına bakalım;

Shell Nedir?

  • Shell bir kullanıcı programıdır veya kullanıcı etkileşimi için sağlanan bir ortamdır.
  • Klavye ya da dosya gibi standart giriş cihazından okunan komutları çalıştıran yorumlayıcıdır.
  • Bir konsol’a (terminal) giriş yaptığınızda shell başlatılır.
  • Yardımcı programları çalıştırmak için hızlı bir yoldur.
  • Shell, sistem çekirdeğinin (kernel) bir parçası değildir, ancak programları yürütmek, dosyaları oluşturmak için sistem çekirdeğini kullanır.
  • Linux için çeşitli shell’ler mevcuttur ;
    • BASH (Bourne Again Shell) : Linux’ta en yaygın kullanılan shell’dir. Açık kaynak kodludur.
    • CSH (C Shell) : C shell sözdizimi ve kullanımı C programlama diline çok benzer.
    • KSH (Korn Shell) : AT & T Bell Labs’ta David Korn tarafından oluşturulmuştur. Korn Shell ayrıca POSIX Shell standart özelliklerinin temelini oluşturur.
    • TCSH : Berkeley Üniversitesi tarafından oluşturulmuş ve UNIX C shell’in (CSH) geliştirilmiş ve tamamen uyumlu bir versiyonudur.

Lütfen her shell’in aynı işi yaptığını, ancak her birinin farklı komut sözdizimine sahip olduğunu ve farklı yerleşik işlevler sağladığını unutmayın. Windows’ta shell olarak kullanılan ortam
MS-DOS altındaki CMD’dir, ancak Linux Shell’ler kadar güçlü değildir!

Shell Komut Satırı

Shell’e erişmenin çeşitli yolları vardır:

  • Terminal : Linux masaüstü GUI tabanlı bir giriş sistemi sağlar. Giriş yaptıktan sonra X Terminal (XTerm), Gnome Terminali (GTerm) veya KDE Terminali (KTerm) uygulamasını çalıştırarak bir shell’e erişebilirsiniz.
  • SSH (Secure Shell) : Putty gibi bir SSH başlatma aracı ile uzak sunucuya veya iş istasyonuna giriş yaptığınız anda bir shell başlatılır.
  • Konsol : Bazı Linux sistemleri ayrıca metin tabanlı bir giriş sistemi sağlar. Genellikle sisteme giriş yaptığınız anda bir shell istemi alırsınız.

Mevcut Shell’im Hangisi Nasıl Öğrenebilirim?

Sisteminizde bulunan tüm shell’leri bulmak için aşağıdaki komutu yazın:

/etc/shells dosyasının altında listelenen birden fazla shell olması; platformunuz tarafından birden fazla kabuğun desteklendiği anlamına gelir.

Command Line Interface (CLI)

Shell, klavyenizi kullanarak Linux’a komutlar girebileceğiniz bir arabirim sağlar. Bu arayüze Command Line Interface (Komut Satırı Arayüzü) denir. Kullandığınız shell’i öğrenmek için aşağıdaki komutları kullanabilirsiniz.

Aşağıdaki çıktı, bash shell kullandığımı gösterir:

Temel Kısa Yollar

Komutları düzenlemek ve çağırmak için aşağıdaki tuş kombinasyonlarını kullanabilirsiniz:

  • CTRL + C : Ekranı temizler.
  • CTRL +W : İmlecin arkasındaki kelimeyi siler.
  • CTRL + U : Satırı temizler. Yani tüm kelimeler silinir.
  • Yukarı ve Aşağı Ok Tuşları : Komut geçmişini gösterir.
  • Tab : Dosya, dizin ve komutları vb. otomatik olarak tamamlar.
  • CTRL + R : Önceden kullanılan komutları arar.
  • CTRL + C : Mevcut çalışan komutları iptal eder.
  • CTRL + T : İmleçten önceki son iki karakteri değiştirir.
  • ESC +T : İmleçten önceki son iki kelimeyi değiştirir.
  • CTRL + H : İmleçten itibaren karakterleri silmeye başlar.

Komut Çalıştırılması

Komutunuzu yazın ve enter tuşuna basın. Örneğin, geçerli tarih ve saati gösterecek tarih komutunu deneyebilirsiniz:

Bu komutun çıktısı :

Komut ve Dosya Adı Tamamlama

Bash Shell mümkünse dosya ve komut isimlerini otomatik olarak tamamlar. Örneğin, sle yazıp, Tab tuşuna basarsanız, shell otomatik olarak komutunuzu tamamlayacaktır.
Başka bir örnek, eğer ls /e yazıp, Tab tuşuna basarsanız, kabuk /etc kelimesini tamamlayacaktır.

Linux’ta Yardım Alma

        • Linux altındaki çoğu komut kendi dokümantasyonu ile birlikte gelir.
        • “man” veya “info” komutu ile dokümantasyonu görüntüleyebilirsiniz. Bu örnekte, date komutunun yardım sayfasını açalım:
        • ls komutunun dokümantasyonunu okumak için :
        • Birçok komut –help veya -h parametresini kabul eder. Bu örnekte, date komutu için yardım seçeneklerini görüntüleyin:
        • Kısaca özetlemek gerekirse, komutların yardım dokümantasyonu aşağıdaki şekilde görüntülenebilir.

           

Bu yazımızda Shell Nedir? sorusuna yanıt aradık. Daha fazlası için;

Sonraki Ders (Bölüm-1 Ders-2)

Linux Shell Script Eğitimi Ders Listesi

 

Görkem Güray

Author: Görkem Güray

Elektrik-Elektronik mühendisiyim. Bilgisayar ve yazılım başta olmak üzere gelişen teknolojiyi takip etmeyi severim. İlginç veya yazmaya değer bulduğum konuları patlatbi.net üzerinde yayınlıyorum.

1
Kimler Neler Demiş?

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Unix Felsefesi Nedir | PatlatBi Recent comment authors
  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
trackback

[…] Önceki Ders (Bölüm-1 Ders-1) […]